Curator

Sygno kan worden benaderd als u voor iemand in uw omgeving of voor uzelf op zoek bent naar een curator.

De ondercuratelestelling is bedoeld voor mensen die zowel hun financiële als andere persoonlijke belangen niet meer kunnen behartigen. U kunt daarbij denken aan mensen met een psychia­trische aandoening. Ook noemt de wet als redenen voor ondercuratelestelling gewoonte van drank- of drugsmisbruik. Het drank- of drugsmisbruik moet er dan wel toe leiden dat de belangen niet behoorlijk worden waargenomen of dat iemand de veiligheid van hemzelf of anderen in gevaar wordt gebracht. Iemand die onder curatele is gesteld, verliest zijn/haar hande­lingsbekwaamheid en kan dus niet meer zonder toestemming van de curator zelfstandig rechtshandelingen verrichten.

Wat betekent ‘onder curatele’?

De curator neemt beslissingen op het financiële en het persoonlijke vlak. De onder curatele gestelde is handelingsonbekwaam. De positie van de curator lijkt dan ook veel op die van ouders of voogd. De curator is de wettelijk vertegenwoordiger van de onder curatele gestelde, treedt voor hem op en behartigt de financiële en andere belangen van de onder curatele gestelde. Voor praktisch elke handeling en beslissing moet de curator toestemming geven. Hij kan bijvoorbeeld niet meer zelfstandig een huur- of koopovereenkomst sluiten. De curator kan deze overeenkomst terugdraaien als dat nodig is.

De curator moet een inventarisatie maken van hetgeen de onder curatele gestelde bij het begin van de curatele bezit. Daarnaast moet hij een boedelbeschrijving maken. Na indiening van de boedelbeschrijving kan de kantonrechter de curator verplichten om – in de regel ieder jaar – rekening en verantwoording over het gevoerde beheer af te leggen.

Als de curator over goederen van de onder curatele gestelde wil beschikken (verkopen bijvoorbeeld), dan moet hij daarvoor veelal toestemming van de kantonrechter hebben. Ook voor andere rechtshandelingen heeft de curator de toestemming van de kantonrechter nodig. Bijvoorbeeld voor het doen van niet gebruikelijke, bovenmatige giften, het starten van een gerechte­lijke procedure en het onverdeeld houden van een erfenis waarin de onder curatele gestelde gerechtigde is.

De curator behartigt ook de andere belangen van de onder curatele gestelde. Zo vertegenwoordigt de curator de onder curatele gestelde als het gaat om verzorging, verpleging, behandeling of begeleiding. De curator moet de onder curatele gestelde wel altijd zoveel mogelijk betrekken bij wat er moet gebeuren en moet de onder curatele gestelde stimuleren om zoveel mogelijk zelf te beslissen en te doen, als hij daartoe in staat is. Dit behoort óók tot zijn verplichting.

Als de onder curatele gestelde daar niet toe in staat is – de onder curatele gestelde is dan ‘wilsonbekwaam’ – beslist de curator samen met de hulpverlener bijvoorbeeld over de medische behandeling of over het zorgplan.

De curator kan ook op persoonlijk vlak advies geven, bijvoorbeeld over het wel of niet omgaan met bepaalde mensen. Hij bepaalt de verblijfplaats van de betrokkene, tenzij het om een gedwongen opname in een psychiatrisch ziekenhuis gaat. Meer algemeen kan nog worden gezegd dat aan de curator alle bevoegdheden toekomen die hij voor een goede vervulling van zijn taak nodig heeft.

De curator mag niet vertegenwoordigend optreden als het om een hoogst­persoonlijke rechtshandeling gaat, dat wil zeggen een rechtshan­deling waarbij het zozeer op de mening van de onder curatele gestelde zelf aankomt, dat alleen hij mag beslissen. Daarom kan de curator bijvoorbeeld geen testament voor de wilsonbekwame onder curatele gestelde maken, of familierechtelijke handelin­gen namens hem verrichten (zoals het erkennen van diens kind) of namens de onder curatele gestelde een schriftelijke wilsverkla­ring geven, waarbij de toestemming voor medische verrichtingen wordt geweigerd.

De inkomsten van de onder curatele gestelde moeten in de eerste plaats worden besteed aan zijn verzorging.

Bij bepaalde ondercuratelestellingen is de taak van de curator beperkter en gelden voor de onder curatele gestelde minder beperkingen. Dit is het geval als de onder curatele gestelde vanwege gewoonte van drank- of drugsmisbruik onder curatele is gesteld.

De curatele is bedoeld om mensen te beschermen die onvoldoende voor zichzelf kunnen zorgen en om misbruik van hen te voorkomen. De curatele is ook bedoeld om er voor te zorgen dat het geld van degene voor wie de maatregel is ingesteld niet ‘stil ligt’, maar op een goede manier wordt beheerd.

Mensen voor wie een curatele geldt, zijn net als iedere meerderjarige volledig aansprakelijk voor de schade die het gevolg is van een onrechtmatige daad van hen.

Wie kan tot curator worden benoemd?

In principe kan iedereen die meerderjarig is en dat wil door de kantonrechter tot curator worden benoemd. Wel beoordeelt de kantonrechter de geschiktheid. In alle gevallen geldt, dat de kantonrechter de uitdrukkelijke voorkeur van degene voor wie de maatregel is bedoeld, volgt, tenzij er gegronde redenen zijn om diegene niet te benoemen.

Sinds 1 april 2014 moeten curatoren, bewindvoerders en mentoren die drie of meer personen onder hun hoede hebben, aan kwaliteitseisen voldoen. Het gaat dan om eisen aangaande bijvoorbeeld de opleiding en de bedrijfsvoering.

Toezicht op de curator, bewindvoerder en mentor

De kantonrechter houdt toezicht op de curator, de bewindvoer­der en de mentor. Hij kan hen te allen tijde voor verhoor bij hem roepen; ze zijn dan verplicht alle door de kantonrechter gewenste inlichtingen te geven. Ook kan de kantonrechter de administratie opvragen. De aanleiding kan bijvoorbeeld zijn dat anderen, zoals familieleden, bij de kantonrechter klagen, over het financiële beheer of over het feit dat zij betrokkene niet meer (zonder een goede reden) mogen ontmoeten.

Curatoren, bewindvoerders en mentoren die drie of meer personen onder hun hoede hebben, moeten aan de kantonrech­ter overleggen: een eigen verklaring dat zij aan de gestelde kwaliteitseisen voldoen, een verslag van een accountant of, in geval van mentorschap, een door de kantonrechter benoemde deskundige over het voldoen aan de eisen, en een verklaring van de accountant over de jaarcijfers.

Wat gebeurt er nadat het verzoek is ingediend?

Als het verzoek is ontvangen, vraagt de kantonrechter op een zitting de mening van de partner en familieleden over de gevraagde maatregel. Dit geldt ook voor de voorgestelde curator die zich schriftelijk tot zijn of haar taak bereid heeft verklaard. De familieleden die schriftelijk hebben verklaard dat zij met de maatregel instemmen, worden in de regel niet meer voor de zitting opgeroepen. Ook vraagt de kantonrechter wat de betrokkene zelf van de maatregel vindt. Als de betrokkene zelf niet op de zitting kan verschijnen, kan de kantonrechter naar de instelling gaan, waar hij verblijft.

Curatele- en bewindregister

Als iemand onder curatele is gesteld, wordt dat gepubliceerd. Zo kunnen anderen weten dat er een ondercuratelestelling geldt. Alle lopende ondercuratelestellingen zijn opgenomen in het openbare curatele- en bewindregister, te vinden op de internetsite www.rechtspraak.nl.

Kosten en rechtshulp

Een gerechtelijke procedure kost geld. Voor een verzoek aan de kantonrechter betaalt u een bijdrage in de kosten van de rechtspraak: de griffierechten. Een verzoek aan de kantonrechter kunt u zelf doen. U hoeft daarvoor dus geen advocaat in te schakelen.

Einde van de onder curatele stelling

De maatregel eindigt, als de persoon om wie het gaat weer zelf de belangen kan behartigen. In zo’n geval moet de kantonrechter de ondercuratelestelling eerst opheffen. De rechter doet dit als de redenen voor de maatregel er niet meer zijn. Bijvoorbeeld:

  • Als degene aan wie de maatregel is opgelegd, weer zelf, eventueel met de hulp van anderen, de eigen belangen kan behartigen.
  • Als voortzetting van de maatregel niet zinvol is.
  • Als de persoon voor wie de maatregel is bedoeld, overlijdt.
  • Als de rechter de curatele voor een bepaalde periode heeft uitgesproken en die periode is voorbij.

Verder eindigt de curatele als die door een onderbewindstel­ling en/of een mentorschap wordt vervangen.

Financiële vergoeding

De curator kan desgevraagd een vergoe­ding krijgen voor de werkzaamheden. Bij het vaststellen van de beloning van de curator hanteert de kantonrechter de Regeling beloning curatoren, bewindvoerders en mentoren van de staatssecretaris van Veiligheid en Justitie. Deze regeling is gepubliceerd in de Staatscourant. De nu geldende vergoedingen zijn te vinden op deze website.